قانون استرداد جهیزیه

قانون استرداد جهیزیه را میتوان از مواد قانونی مندرج در قانون مدنی و قانون آیین دادرسی مدنی استنباط نمود. به موجب ماده 1118 قانون مدنی زن به صورت مستقل میتواند در دارایی و اموال خود هرگونه تصرفی را که بخواهد انجام دهد. همچنین ماده 1107 قانون مدنی نیز در این خصوص صراحتا بیان میدارد که همه نیازهای متعارف و متناسب با وضعیت زن از قبیل مسکن، البسه، غذا، اثاث منزل و هزینه های درمانی و بهداشتی و خادم در صورت عادت یا احتیاج به واسطه نقصان یا مرض، جزو نفقه زوجه به حساب می آید. البته از طرف دیگر قانونگذار در ماده 1104 قانون مدنی صراحتا بیان میدارد که زوجین میبایست در تشیید مبانی خانواده و تربیت اولاد خود به یکدیگر معاضدت و کمک نمایند.

اما همانطور که اشاره شد به لحاظ سنتی و فرهنگی و در عرف اکثر شهرهای ایران عزیزمان، این خانواده عروس است که اقدام به تهیه جهاز مینماید. علی ایحال ملاحظه میفرمایید که به موجب اصول شرعی و همچنین قانون مدنی، زن تکلیفی در تهیه جهاز برای زندگی مشترک ندارد. درواقع باتوجه به قانون جهیزیه، فراهم نمودن جهاز وظیفه و تکلیف زوج میباشد. بنابراین میتوان نتیجه گرفت که حتی در صورتی که زن اقدام به تهیه جهاز نماید، همچنان مالک جهیزیه ای میباشد که با خود، به منزل شوهر آورده است. لذا زن میتواند هر زمان که بخواهد، اقدام به برگرداندن یا استرداد جهیزیه نماید.

البته عنایت داشته باشید که بر اساس قانون استرداد جهیزیه، زن میبایست مراحل و اقدامات قانونی خاصی را طی کرده تا بتواند جهازی که به منزل شوهر آورده را پس بگیرد. ما در ادامه مقاله به روشهای استرداد جهیزیه و همچنین مراحل و مدارک استرداد جهاز میپردازیم لذا با ما همراه باشید.

لیست جهاز یا سیاهه جهاز

لیست جهیزیه یا همان سیاهه جهاز به سندی گفته میشود که در هنگام ازدواج معمولا توسط زن و یا خانواده او تنظیم میشود. در این لیست تمامی اسباب و اثاثیه ای که زن به منزل شوهر آورده به طور کامل مشخص میشود. تا جای که ممکن است نام دقیق و مدل اثاثیه نیز به طور دقیق در لیست سیاهه درج شود. متاسفانه درحال حاضر ممکن است یک تلویزیون و یخچال قیمتی بالغ بر 100 میلیون تومان داشته باشد. طبیعی است که قیمت بالای اسباب و اثاثیه و افزایش روزافزون آن، موجب شده تا خانواده ها به کوچکترین مسائل نیز توجه ویژه ای نمایند.

معمولا زوج به همراه دو نفر شاهد مرد و عاقل و بالغ، ذیل لیست سیاهه یا لیست جهاز را امضا مینمایند. چراکه این موضوع موجب افزایش اعتبار این لیست شده و ارزش آن دوچندان میشود. اهمیت این لیست معمولا در هنگام طلاق و جدایی و زمانی که مالکیت اسباب و اثاثیه منزل مشترک مورد مناقشه قرار میگیرد، مشخص خواهد شد.

علی ایحال چنانچه زن بتواند طبق لیست سیاهه جهاز، مرد را محکوم به استرداد جهیزیه نماید، مرد بایستی اقلام و کالاهایی که زن به خانه مشترک آورده را به زوجه مسترد دارد. همچنین در صورتی که اثاثیه و وسایل زوجه موجود نباشد، زوج به دادن مثل یا قیمت اموالی که مورد حکم قرار گرفته، محکوم خواهد شد.

مدارک لازم برای استرداد جهیزیه

• مدارک شناسایی و هویتی زوج و زوجه نظیر کارت ملی، شناسنامه و …
• سند نکاحیه یا سند ازدواج.
• سند طلاق در صورتی که زوجین سابقا از یکدیگر جدا شده اند.
• اسناد و مدارک مثبته دعوی نظیر لیست سیاهه یا لیست جهاز، فاکتورهای خرید و …
• اظهارنامه در صورت نیاز و به تشخیص وکیل خانواده تهران.
• برگ استشهادیه یا شهادت شهود درصورتی که نیاز باشد.
• دادخواست تنظیم شده توسط وکیل خانواده.

اعتراض به حکم برگرداندن جهاز

اشاره کردیم که ممکن است زوجه در هر مرحله ای اعم از زمان طلاق یا قبل و بعد از آن اقدام به ثبت دادخواست استرداد جهیزیه نماید. در این صورت چنانچه ادله و مدارک زوجه کامل باشد، دادگاه خانواده نسبت به صدور حکم استرداد جهیزیه اقدام خواهد نمود. این پایان کار نیست و در صورتی که زوج به رای صادره از دادگاه محترم بدوی اعتراض داشته باشد میتواند نسبت به آن در مهلت مقرر قانونی اعتراض و تجدیدنظرخواهی نماید.

درواقع تجدیدنظرخواهی به رای استرداد جهیزیه بایستی ظرف مهلت 20 روز انجام شود. چنانچه ادله و مدارک مرد کامل بوده و دفاع مناسبی ارائه شود، این امکان وجود دارد که رای در دادگاه تجدیدنظر نقض گردد. در ذیل به مهمترین دلایلی که مرد میتواند با اثبات از آن نسبت به حکم بدوی اعتراض نماید، اشاره شده است، لذا با ما همراه باشید.

• اثبات اینکه برخی یا تمامی اثاثیه ای که مورد حکم قرار گرفته توسط مرد تهیه و خریداری شده است.
• احراز و اثبات اینکه برخی یا تمامی اسباب و جهاز زن تعویض و جایگزین شده است. بدین صورت که پس از خرابی یا استهلاک، زوج شخصا اقدام به خرید وسایل مزبور نموده است.
• اثبات جعلی بودن اسناد و مدارک مورد استناد زوجه مخصوصا لیست سیاه یا لیست جهاز
• جرح شهود معرفی شده توسط زوجه و اثبات عدم رعایت شرایط قانونی برای ادای شهادت.

جمع بندی و توصیه حقوقی

استرداد جهیزیه، حق قانونی زوجین (به‌ویژه زوجه) پس از فسخ یا طلاق است. این فرآیند نیازمند ارائه مستندات دقیق اقلام و رعایت تشریفات قانونی دادگاه برای احقاق حقوق مالی می‌باشد. دقت در مستندسازی کلیدی است.