زنا و مجازات آن

جرم زنا، به معنای رابطه جنسی بین زن و مرد فاقد علقه زوجیت، از جرایم حدی با مجازات سنگین در قانون ایران است. اثبات این اتهام، به دلیل نیاز به ادله شرعی بسیار مشخص، پیچیدگی‌های حقوقی فراوانی دارد و نوع آن (محصنه یا غیرمحصنه) مستقیماً بر مجازات تاثیر می‌گذارد. درک دقیق شرایط و قوانین این جرم برای هر دو طرف دعوا حیاتی است.

جرم زنا چیست؟

به طور کلی قانون مجازات اسلامی به تعریف جرم زنا پرداخته و این جرم را تعریف میکند. ماده 221 قانون مجازات اسلامی صراحتا بیان میکند که زنا عبارت است از جماع مرد و زنی که علقه زوجیت بین آنها برقرار نباشد. به عبارت دیگر زنا به نزدیکی و سکس میان زن و مردی اشاره دارد که علقه زوجیت بین آنها برقرار نیست. این نزدیکی و آمیزش میتواند از طریق واژن یا مقعد صورت گیرد یعنی آلت مرد در واژن یا مقعد زن داخل گردد. البته همانطور که گفتیم برای تحقق زنا شرایط خاصی حاکم است که در ادامه به آن خواهیم پرداخت.

انواع زنا

قبل از هرچیز این موضوع را در نظر بگیرید که ما در این مقاله صرفا درخصوص جرم زنا صحبت میکنیم. از طرفی درنظر داشته باشید که این جرم صرفا میان یک مرد و یک زن واقع میگردد و با جرم لواط متفاوت است. از طرف دیگر میتوان گفت روابط نامشروع میان زن و مرد در یک تقسیم بندی کلی به رابطه نامشروع زنا و مادون آن تقسیم میگردد. رابطه نامشروع زنا برحسب رابطه ای که میان زن و مرد صورت میگیرد به انواع مختلفی تقسیم میشود. ما در ادامه به معرفی مهمترین انواع جرم زنا طبق قانون مجازات اسلامی میپردازیم.

• زنابا محارم نسبی
• زنایمحصنه یا محصن
• زنایغیر محصنه 
• زنابه عنف و اجبار

ما در ادامه و در بخش مربوط به کیفر و حکم زنا، به طور مفصل به شرح انواع این جرم و مجازات آن میپردازیم با ما همراه باشید.

مجازات و حکم زنا چیست؟

همانطور که در بخش قبلی نیز اشاره کردیم، این جرم برحسب شرایط نزدیکی و سکس، انواع مختلفی دارد. بنابراین میتوان گفت که کیفر و حکم زنا نیز باتوجه به نوع جرم صورت گرفته متفاوت میباشد.

حکم زنا با محارم

در این بخش قصد داریم به بررسی حکم زنا و سکس با محارم طبق قانون مجازات اسلامی بپردازیم. درواقع نام دیگر زنا با محارم، سکس با هم خون یا سکس با محارم نسبی نیز گفته میشود. محارم یا محرم نسبی رابطه میان اشخاصی است که با یکدیگر هم خون بوده و در نتیجه به طور شرعی و قانونی با یکدیگر محرم میباشند. برادر یا خواهر، پدر یا مادر، پدربزرگ و مادربزرگ، دایی، عمه، خاله و عمو از مهمترین محارم نسبی به حساب می آیند.

درواقع بین افرادی که با یکدیگر محرم اند و هم خوند، به هیچ عنوان امکان برقراری علقه زوجیت وجود ندارد. به عبارت دیگر ازدواج با محارم، یک عمل غیرقانونی، غیرشرعی و همچنین گناه کبیره است. به عبارت ساده تر محارم نسبی به هیچ وجه نمیتوانند با یکدیگر رابطه زن و شوهری داشته باشند. بنابراین و به طریق اولی، رابطه جنسی با محارم نسبی نیز ممنوع بوده و مشمول حکم سکس با محارم خواهد بود.

قانونگذار براساس بند (الف) ماده 224 قانون مجازات اسلامی، ضمانت اجرای زنا با محارم نسبی را پیش بینی نموده که به جهت قبیح بودن این عمل ناپسند، شدیدترین نوع مجازات را برای محارم زناکننده درنظر گرفته است. بر اساس این ماده حد زنا در خصوص سکس با محارم نسبی، اعدام میباشد که زانی و زانیه هر دو اعدام خواهند شد.

مجازات زنا محصن یا محصنه

حالا در این قسمت از نوشتار به بررسی حکم نوع دیگری از انواع زنا که در قانون مجازات اسلامی به آن اشاره شده میپردازیم.

به طور کلی زنا به دو دسته محصن یا غیرمحصن تقسیم میشود. زنای محصن به زنایی میگویند که زن یا مردی، دارای همسر دائمی بوده و قادر است تا هر زمان که خواست با وی رابطه و آمیزش داشته باشد. به عبارت ساده تر مرد یا زن زناکننده، درخصوص نزدیکی با همسر خویش، هیچ مشکلی نظیر بیماری، غیبت طولانی و … نداشته باشد ولی اقدام به سکس با دیگری نماید. لذا ملاحظه میفرمایید که زنا محصن صرفا توسط مردان یا زنان متاهل صورت میگیرد. از طرف دیگر، درصورتی که مرد متاهل اقدام به سکس کند، به آن زنای محصن و چنانچه زناکننده زن باشد به آن زنای محصنه میگویند که زن به مجازات خیانت زن به شوهر محکوم میشود.

ماده 225 قانون مجازات اسلامی درخصوص حکم و مجازات زنای محصن یا محصنه تعیین تکلیف نموده است. طبق این ماده، حد زنا برای زانی محصن و زانیه محصنه رجم میباشد. البته در صورت عدم امکان اجرای حکم رجم، با پیشنهاد دادگاه صادرکننده حکم قطعی و موافقت رئیس قوه قضائیه، درصورتی که جرم با بینه ثابت شده باشد، موجب اعدام زانی محصن و زانیه محصنه خواهد بود. چنانچه جرم با بینه ثابت نشده باشد نیز، زانی محصن و زانیه محصنه هرکدام به صد ضربه شلاق محکوم میشوند.

حکم زنا غیر محصن یا غیرمحصنه

همانطور که گفته شد این جرم به دو دسته محصنه یا غیرمحصن تقسیم بندی میشود. حال در این قسمت از مطلب به این موضوع خواهیم پرداخت که زنا غیرمحصنه و مجازات آن چیست. 

به طور کلی زنا غیرمحصن به رابطه نامشروعی میگویند که شرایط جرم محصن را نداشته و محصن نیست. بنابراین توجه داشته باشید که زنای غیرمحصن برخلاف محصن، میتواند توسط مردان یا زنان متاهل و یا مردا یا زنان مجرد صورت گیرد.

به عبارت ساده تر چنانچه مرد یا زن متاهلی، به دلایل مختلفی نظیر غیبت طولانی همسرش یا بیماری وی و مواردی از این دست، نتواند با ایشان رابطه جنسی داشته باشد، زنا غیرمحصن صورت گرفته است. 

از طرف دیگر درصورتی که مرد یا زن مجردی نیز به اراده خویش، اقدام به برقراری رابطه جنسی و سکس با شخص دیگر نماید زنا غیرمحصن صورت گرفته است. 

حکم زنا غیر محصن، طبق ماده 230 قانون مجازات اسلامی پیش بینی شده است. به موجب این ماده حد زنا، در مواردی که مرتکب غیرمحصن باشد، صد ضربه شلاق خواهد بود.

حکم زنای به عنف و زور

همانطور که اشاره شد نوع دیگر از زنا، زنای به عنف و اجبار یا تجاوز جنسی میباشد. زنا به عنف به زنایی گفته میشود که با توسل به زور و اجبار صورت گرفته و یکی از دو طرف، راضی به انجام این عمل نباشد. به عبارت ساده تر چنانچه مردی به زور به زنی تجاوز کند و یا به وسیله تهدید و … زن را وادار به انجام رابطه جنسی و آمیزش نماید، زنا به عنف صورت گرفته، حتی اگر سرانجام زن تسلیم شده باشد. 

قانونگذار در بند (ت) ماده 223 قانون مجازات اسلامی، حکم زانی در زنای به عنف و اکراه را اعدام درنظر گرفته است. علاوه بر این به موجب ماده 231 قانون مجازات اسلامی، در موارد زنا به عنف و یا در حکم آن، درصورتی که زن باکره باشد مرتکب به مجازات مقرر به پرداخت ارش البکاره و مهرالمثل نیز محکوم خواهد شد. در غیر این صورت یعنی زمانی که زن باکره نباشد، مرتکب فقط به مجازات و پرداخت مهرالمثل محکوم میشود.

نکات کلیدی این جرم

• طبق شرع ما، زنا از جمله جرایم حدی در قانون مجازات اسلامی میباشد. از همین رو میزان دقیق مجازات آن در شرع مشخص گردیده است. از آنجایی که قاضی محترم و دادگاه این اختیار را ندارد که میزان مجازات حدی را کاهش یا افزایش دهد، بنابراین حکم زنا نیز اساسا غیرقابل تغییر بوده و مجازات مقرر بایستی اجرا شود.
• جرم زنا با جرم رابطه نامشروع که از جمله جرایم تعزیری میباشد متفاوت بوده و نباید آنها را باهم یکی دانست. 
• مطابق تبصره 2 ماده 221 قانون مجازات اسلامی، هرگاه طرفین یا یکی از آنها نابالغ باشد، زنا محقق شده اما نابالغ مجازات نخواهد شد. در این صورت نابالغ، حسب مورد به اقدامات تامینی و تربیتی مقرر در کتاب اول قانون مذکور محکوم میگردد.
• جماع با میت نیز زنا است مگر جماع زوج با زوجه متوفی خود، که شامل این جرم نمیباشد اما به سی و یک تا هفتاد و چهار ضربه شلاق تعزیری درجه شش محکوم خواهد شد.
• زنای مرد غیر مسلمان با زن مسلمان موجب اعدام زانی میباشد. البته مجازات زانیه در این خصوص، حسب مورد تابع سایر احکام مربوط به این جرم است.
• زنا با زن پدر موجب اعدام زانی خواهد بود. در این خصوص نیز مجازات زانیه، حسب مورد تابع سایر احکام مربوط به این جرم میباشد.
• چنانچه کسی با زنی که راضی به زنای با او نباشد، در حال بیهوشی، خواب یا مستی جماع کند، رفتار مرتکب در حکم زنای به عنف میباشد. همچنین درصورتی که زنا از طریق اغفال و فریب دادن دختر نابالغ یا از طریق ربایش، تهدید و یا ترساندن زن باشد، حتی اگر موجب تسلیم شدن وی شود، رفتار مرتکب در حکم زنای به عنف میباشد.
• این جرم منافی عفت به قدری مهم بوده که نسبت دادن و تهمت زنا به دیگری نیز جرم تلقی شده و قانونگذار برای مرتکب آن، تحت عنوان جرم قذف، مجازات تعیین نموده است.

احصان مرد و احصان زن چیست؟

• احصان مرد عبارت است از آنکه ایشان دارای همسر دائمی و بالغ باشد و در حالی که بالغ و عاقل بوده از طریق قُبُل با وی در حال بلوغ جماع کرده باشد و هر وقت که بخواهد نیز امکان جماع از طریق قُبُل را با زن خود داشته باشد. لازم به توضیح است که قُبُل به معنای واژن زن میباشد.
• احصان زن نیز عبارت است از آنکه دارای همسر دائمی و بالغ باشد و در حالی که بالغ و عاقل بوده، با او از طریق قُبُل یا واژن جماع کرده باشد و در هر زمان امکان جماع از طریق قُبُل را با شوهر داشته باشد.

شرایط تحقق جرم زنا چیست؟

همانطور که اشاره کردیم برای تحقق جرم زنا و همچنین جهت اجرای حکم زنا شرایط خاصی وجود دارد و جمع این شرایط است که موجب میگردد زنا محقق شده و مجازات حدی جاری شود. در زیر به بررسی کلی این شرایط میپردازیم.

• یکی از شرایط تحقق جرم زنا این است که رابطه جنسی بایستی به صورت کامل صورت گیرد. به عبارت دقیق تر در زنا، میبایست دخول آلت مرد در قبل یا دبر زن به اندازه ختنه گاه صورت گیرد.
• از طرف دیگر بین زن و مردی که با یکدیگر نزدیکی و یا سکس میکنند، نبایست رابطه زن و شوهری یا علقه زوجیت وجود داشته باشد.
• زن و مردی که مرتکب زنا میشوند بایستی در زمان وقوع جرم، به این موضوع که مرتکب عمل حرامی میشوند، آگاه و مطلع باشند.
• از شرایط دیگری که میتوان به آن اشاره نمود بلوغ است. درواقع زن یا مردی که جماع کرده اند، صرفا در صورتی به مجازات حدی محکوم میشوند که بالغ باشند. البته همانطور که گفتیم در این صورت زنا واقع شده ولی نابالغ، حسب مورد به اقدامات تامینی و تربیتی مقرر در قانون محکوم میگردد.
• وجود احصان نیز از دیگر شرایط مجازات حدی این جرم است. البته در این صورت نیز جرم، واقع شده ولی زانی یا زانیه غیرمحصن به حد شرعی مقرر محکوم نخواهند شد.

جمع‌بندی و توصیه حقوقی