جرم تجاوز جنسی یکی از سنگین‌ترین جرایم علیه تمامیت جسمی و روانی افراد در قوانین ایران به شمار می‌آید. قانون‌گذار برای پیشگیری و برخورد با این جرم، مجازات‌های سنگینی تعیین کرده است. آگاهی از تعریف حقوقی تجاوز، روند شکایت و ضمانت اجراهای قانونی می‌تواند نقش مهمی در حمایت از قربانیان و کاهش جرایم داشته باشد.

تجاوز جنسی

جرم تجاوز جنسی در قانون و شرع ما دو مصداق بازر دارد که یکی زنای به عنف و دیگری لواط به عنف است.

نکته مهم اینکه عمل زنا و یا لواط بایستی بدون رضایت قربانی و به زور و به عنف باشد.

درست است که جرم تجاوز جنسی اغلب با ایراد ضرب و جرح توسط مرتکب صورت میگیرد. ولی عدم رضایت شامل طیف وسیع و گوناگونی بوده و صرفا اجبار جسمی و جسمانی قربانی ملاک به عنف و به زور بودن رابطه نمیباشد. به عبارت دیگر این عدم رضایت اشکال وسیعتری دارد.

برخی گمان میکنند که قربانی جرم تجاوز صرفا زن ها هستند. در حالی که این تفکر اشتباه است. در واقع قربانی تجاوز جنسی میتواند مرد باشد که از نگاه قانونی ما آن را تحت عنوان لواط به عنف میشناسیم.

آزار جنسی

در حقیقت عامه مردم بر این باورند که تجاوز جنسی همان آزار و اذیت جنسی است. در صورتی که این یک باور غلط است. در واقع تجاوز جنسی صرفا یکی از مصادیق آزار جنسی میباشد.

به طور کلی به هرگونه فعل یا کلام جنسی که موجب توهین، ترس و تحقیر قربانی شود اصطلاحا آزار جنسی گفته میشود.

آزار جنسی مصادیق بسیار وسیعی دارد که به عنوان مثال میتوان به چشم چرانی نامتعارف, درخواست رابطه جنسی و غیره اشاره نمود.

همانطور که ملاحظه میفرمایید آزار جنسی نیز مانند تجاوز جنسی میتواند آسیب های روحی و روانی بسیار زیادی به قربانی این جرایم وارد سازد.

راه ها اثبات تجاوز جنسی

راه های اثبات تجاوز جنسی بسیار مختلف بوده و در هر پرونده و یا دعوی تجاوز جنسی بایستی جداگانه مورد توجه قرار بگیرد. این گستردگی به این جهت است که علم قاضی نقش تعین کننده ای در اثبات دعاوی کیفری ایفا میکند. در واقع راه های اثبات حکم تجاوز شامل موارد زیر میشود. هر کدام از این راه ها نیز شرایط و پیچیدگی های خاص خود را دارد. ما در ادامه به طور خلاصه به این راه های اثبات حکم تجاوز اشاره نموده ایم.

اقرار برای حکم تجاوز

اقرار مرد به رابطه زنای به عنف و یا لواط به عنف از ساده ترین و مطمئن ترین روش های اثبات جرم تجاوز جنسی است.

البته بدیهی است که اقرار بایستی در شرایط عادی صورت پذیرد و اقرار کننده در سلامت کامل عقلی و با اراده خود و بدون اجبار و اکراه به داشتن رابطه زنای به زور و یا لواط به زور اذعان نماید.

نکته مهم اینکه مرتکب میبایست مطابق با ماده 232 قانون مجازات اسلامی 4 بار اقرار به زنای به عنف نماید در غیر این صورت به سی و یک تا هفتاد و چهار ضربه شلاق تعزیری درجه شش محکوم خواهد شد.

شهادت شهود برای حکم تجاوز

بر اساس ماده 199 قانون مجازات اسلامی نصاب شهادت در کلیه جرائم دو شاهد مرد میباشد مگر در زنا، لواط، تفخیذ و مساحقه که با چهار شاهد مرد اثبات میشود.

برای اثبات زنای موجب حد جلد، تراشیدن و یا تبعید، شهادت دو مرد و چهار زن عادل نیز کافی خواهد یود.

در صورتی که مجازات غیر از موارد مذکور باشد، حداقل شهادت سه مرد و دو زن عادل لازم است. در این صورت چنانچه دو مرد و چهار زن عادل به آن شهادت دهند تنها حد شلاق ثابت میگردد.

ملاحظه میفرمایید که برای اثبات رابطه زنای به عنف و همچنین لواط به عنف باید 4 مرد و یا حداقا 3 مرد و 2 زن شهادت دهند.

نکته پایانی این که وفق ماده 200 قانون مجازات اسلامی در خصوص شهادت بر جرم زنا یا لواط، شاهد میبایست به صورت حضوری عملی را که زنا یا لواط با آن محقق میگردد دیده باشد.

لازم به توضیح است که هرگاه شهادت مستند به مشاهده نبوده و همچنین چنانچه شهود به عدد لازم نرسند شهادت در خصوص زنا یا لواط، قذف محسوب گردیده و موجب حد میباشد.

علم قاضی برای حکم تجاوز

مطابق ماده 211 قانون مجازات اسلامی و تبصره آن علم قاضی، عبارت از یقین حاصل از مستندات بیّن در امری است که نزد ایشان ، مطرح میگردد.

در مواردی که مستند حکم، علم قاضی است، ایشان موظف میباشد که قرائن و امارات بیّن مستند علم خود را به طور صریح در حکم قید نماید.

همانطور که ملاحظه میفرمایید حکم تجاوز جنسی با علم قاضی نیز قابل اثبات است. در واقع علم قاضی یکی از ادله بسیار مهم و قابل توجه بوده که در پرونده های کیفری کاربرد و نقش بسیار پر رنگی ایفا مینماید.

مواردی از قبیل نظریه کارشناس، معاینه محل، تحقیقات محلی، اظهارات مطلع، گزارش ضابطان و سایر قرائن و امارات که نوعا علم آور باشند میتواند مستند علم قاضی قرار گیرد.

حکم تجاوز جنسی

مطابق بند ت ماده 224 قانون مجازات اسلامی حد زنای به عنف یا اکراه از سوی زانی موجب اعدام زانی خواهد بود.

در خصوص زنای موضوع تبصره 2 ماده 224 یعنی زنای مرد با زن بیهوش، خواب و یا مستی که راضی به زنای با مرد نباشد از آنجا که قانونگذار آن را در حکم زنای به عنف در نظر گرفته لذا حکم تجاوز زانی اعدام است.

لازم به توضیح است که از آنجایی که این مجازات از نوع مجازات حدی میباشد قاضی اصولا اختیار در نظر گرفتن و اعمال تخفیف، تبدیل و یا تعلیق اجرای مجازات متجاوز به عنف را نخواهد داشت.

حکم تجاوز به زن شوهردار چیست

در واقع مجازات متجاوز به زن شوهردار با مجازات متجاوز به دختر و یا زن مجرد تفاوت چندانی ندارد. طبق ماده 224 قانون مجازات اسلامی حد زنا در مورد زنای به عنف یا اکراه اعدام زانی و یا متجاوز است. ملاحظه میفرمایید که در زنای به عنف در هر حالتی زنا کننده به عنف اعدام از نوع حدی میشود.

البته اعدام حدی صرفا مجازات اصلی متجاوز میباشد. در واقع پرداخت ارش البکاره و مهر المثل از دیگر مجازات های متجاوز به زن شوهردار است.

ماده 231 قانون مجازات اسلامی در خصوص تجاوز به زنان شوهردار تعیین تکلیف نموده است. در واقع مطابق این ماده چنانچه زن شوهردار باکره نباشد متجاوز علاوه بر اعدام به پرداخت مهرالمثل نیز محکوم میگردد.

از طرف دیگر ممکن است زن شوهردار باکره باشد. در این صورت متجاوز علاوه بر اعدام و پرداخت مهرالمثل بایستی ارش البکاره نیز پرداخت نماید. 

حکم تجاوز به زن مجرد چیست؟

همانطور که اشاره کردیم ماده 224 قانون مجازات اسلامی در این خصوص تعیین تکلیف نموده است. قانونگذار در این ماده به بیان مواردی پرداخته که در آن حد زنا اعدام میباشد.

طبق این ماده قانونی زنای به عنف یا اکراه برای زانی مجازات اعدام در بردارد. به بیان دیگر صرفا متجاوز و اکراه کننده مجازات میشود. بنابراین زن مجردی که به زور و اجبار مورد تجاوز قرار گرفته به هیچ عنوان مجازات نمیگردد.

در مجموع حکم تجاوز به زن مجرد برای متجاوز اعدام است که این مجازات از نوع حدی میباشد.

البته تجاوز به زن مجرد مجازات های دیگری نیز در بردارد. بر اساس ماده 231 قانون مجازات اسلامی چنانچه زن مجرد باکره باشد متجاوز علی رغم اعدام بایستی مهرالمثل و ارش البکاره نیز پرداخت نماید. 

در صورتی که زن مجرد باکره نباشد متجاوز به اعدام در کنار پرداخت مهرالمثل محکوم میگردد.

زنا با میت یا متوفی

در خصوص جماع و یا زنا با میت و متوفی مادع 222 قانون مجازات اسلامی تعیین تکلیف نموده است. در واقع بر اساس ماده مارالذکر جماع با میت و متوفی نیز زنا میباشد.

حتی قانونگذار در این ماده هرچند جماع و نزدیکی مرد با زن متوفی خود را زنا ندانسته ولی برای این عمل نیز مجازات تعیین نموده است. در واقع چنانچه مردی با زوجه متوفی خود جماع و یا نزدیکی کند به سی و یک تا هفتاد و چهار ضربه شلاق تعزیری درجه شش محکوم میگردد.

حکم تجاوز در خواب، بیهوشی و یا مستی

مطابق صراحت تبصره 2 ماده 224 قانون مجازات اسلامی هرگاه کسی با زنی که راضی به زنای با او نبوده در حالت بیهوشی، خواب یا مستی زنا کند رفتار او در حکم تجاوز و زنای به عنف میباشد.

در این ماده نیز ملاحظه میفرمایید که قانونگذار رضایت یا عدم رضایت زن را ملاک وقوع جرم تجاور جنسی قرار داده است.

بنابراین چنانچه مردی با زنی در خواب، بیهوشی و یا مستی زنا کند ولی از شواهد و قرائن این گونه برآید که بتوان گفت زن در واقع راضی به زنای با مرد بوده است عمل مرد مشمول تجاوز جنسی نمیباشد. به عبارت ساده تر این عمل در حکم تجاوز و زنای به عنف نمیباشد.

حکم آزار جنسی

ممکن است فعل مرتکب مشمول زنای به عنف و لواط به عنف نباشد یعنی در صورتی که دخول در قُبُل و یا دُبُر قربانی زن و یا دُبُر قربانی مرد صورت نگیرد. در این صورت مجازات مرتکب اصولا برحسب کیفیت فعل و عمل مجرمانه مطابق با مواد 140 و 141 قانون مجازات اسلامی تعیین میگردد. بنابراین حکم تجاوز در این مورد به شرح ماده مارالذکر میباشد.

بر اساس ماده 141 قانون مجازات اسلامی هر گاه زن و مردی که بین آن‌ها علقه زوجیت نبوده مرتکب روابط نامشروع یا عمل منافی عفت غیر از زنا شوند به شلاق تا نود و نه ضربه محکوم میشوند.

چنانچه عمل با عنف و اکراه همراه باشد فقط اکراه‌ کننده تعزیر میگردد.

روابط نامشروع یا عمل منافی عفت غیر از زنا از قبیل تقبیل یا مضاجعه‌ میباشند.

ماده 141 این قانون نیز بیان میدارد هر کس علنا در انظار و اماکن عمومی و معابر تظاهر به عمل حرامی کند علاوه بر کیفر عمل به حبس از ده روز تا دو ماه یا تا (74)‌ ضربه شلاق محکوم میشود.

همچنین چنانچه مرتکب عملی شود که نفس آن عمل دارای کیفر نمیباشد ولی عفت عمومی را جریحه ‌دار کند فقط به حبس از ده روز تا دو ماه یا تا (74) ضربه شلاق محکوم میگردد.

حکم تجاوز پدر به دختر چیست؟

همانطور که اشاره شد به طور کلی حکم و مجازات تجاوز به و زنای به عنف اعدام میباشد. بهتر است بدانید که این اعدام از نوع حدی میباشد و تعزیری نیست. تجاوز پدر به دختر نیز از این قانون و قائده مستثنی نمیباشد.

در واقع درست است که در قوانین کشور عزیزمان ایران قتل عمدی فرزند توسط پدر متفاوت و کمتر از حکم قتل در حالت کلی است. اما تجاوز پدر به دختر و یا پسر خود شامل همان حکم اصلی تجاوز میباشد.

البته طبق آمار تجاوز پدر به دختر بسیار شایع تر از تجاوز پدر به پسر میباشد. در هر صورت این عمل شیطانی آمار بسیار بالا و نگران کننده ای دارد. امیدواریم با ریشه یابی و  برخورد شدید با مرتکبین این جرایم هرچه زودتر شاهد امنیت کامل تمامی کودکان در کشور عزیزمان باشیم.

حد چیست؟

حد یا حدود، نظیر حد قذف و … به مجازاتی گفته میشود که موجب، نوع، میزان و کیفیت اجرای آن در شرع تعیین گردیده است. حد دارای مجازاتهای گوناگونی نظیر اعدام، قطع عضو، نفی بلد و … میباشد. 

همانطور که میدانید مهمترین و شایع ترین مجازات حدی مجازات اعدام میباشد. این مجازات برای جرایم مختلفی نظیر تجاوز، محاربه و … در نظر گرفته شده است.

این نوع مجازات در مقابل مجازات تعزیری قرار میگیرد. به عنوان مثال جرم رابطه نامشروع برخلاف سکس زوری حدی نبوده و مجازات تعزیری دارد. به طور کلی مجازات حدی آثار گوناگونی داشته و در بسیاری از مسائل حقوقی نظیر کاهش مجازاتها، با مجازاتهای تعزیری متفاوت میباشد.

جمع‌بندی و توصیه حقوقی

در صورت وقوع جرم تجاوز جنسی، سریعاً با وکیل کیفری و مشاور حقوقی متخصص در این امور مشورت نمایید تا برای پیگیری، جمع‌آوری ادله و حمایت قانونی بهترین تصمیم را اتخاذ کنید.