سند ازدواج مهم‌ترین قرارداد زندگی شماست، نه یک دفترچه خاطرات عاشقانه. امضای شما زیر این سند، تعهدات حقوقی سنگینی را به همراه دارد که می‌تواند آینده مالی، شغلی و حتی شخصی شما را برای همیشه تغییر دهد. در وکیل زوم، ما این سند را کالبدشکافی می‌کنیم تا با چشمان باز و آگاهی کامل، سرنوشت‌سازترین امضای زندگی‌تان را ثبت کنید.

سند ازدواج چیست و چرا یک تکه کاغذ نیست؟

بگذارید همین ابتدا تکلیف را روشن کنم. آن دفترچه قرمز یا سند تک‌برگ جدیدی که به آن “قِباله ازدواج” می‌گویید، صرفاً یک برگه برای ثبت خاطره نیست؛ این یک سند رسمی و لازم‌الاجرا است. طبق قانون، اسناد رسمی بدون نیاز به حکم دادگاه، از طریق دوایر اجرای ثبت قابل اجرا هستند. یعنی چه؟ یعنی مهریه‌ای که در آن نوشته شده، یک بدهی ممتاز است که مرد موظف به پرداخت آن است و زن می‌تواند مستقیماً برای وصول آن اقدام کند. یعنی شروطی که امضا می‌کنید، به اندازه یک ماده قانونی برای شما دو نفر الزام‌آور است.

این سند، هویت حقوقی رابطه شماست. بدون آن، در هیچ دادگاه و اداره‌ای نمی‌توانید رابطه زوجیت خود را اثبات کنید. از گرفتن شناسنامه برای فرزندتان گرفته تا مسائل مربوط به ارث، انحصار وراثت، پرداخت نفقه، حضانت، و حتی اجازه برای عمل جراحی اضطراری همسر، همه و همه به وجود این سند گره خورده است. در واقع، بدون این سند، شما از نظر قانون یک زوج محسوب نمی‌شوید و هیچ یک از حقوق قانونی خود را نمی‌توانید مطالبه کنید.

حذف دفترچه‌ها و تولد سند تک‌برگ الکترونیکی

ممکن است سندهای ازدواج قدیمی که شبیه یک دفترچه قرمز رنگ بودند را به یاد داشته باشید. این دفترچه‌ها رسماً بازنشسته شده‌اند. بر اساس بخشنامه‌های تصویب شده، از حدود سال ۱۳۹۸ و به طور جدی‌تر و فراگیر از آبان ماه سال ۱۴۰۲، این دفترچه‌ها حذف و “سند ازدواج تک‌برگ” یا “سند ازدواج الکترونیکی” جایگزین آن‌ها شد. این سندها که توسط سازمان ثبت اسناد و املاک کشور صادر می‌شوند، دارای کد یکتا و شناسه سند هستند و به صورت الکترونیکی در سیستم ثبت می‌شوند.

آیا اعتبار این دو با هم فرق دارد؟

خیر. از نظر حقوقی هیچ تفاوتی در اعتبار این دو نوع سند وجود ندارد. هر دو سند رسمی محسوب می‌شوند. مزیت اصلی سندهای جدید، امنیت بالاتر، جلوگیری از جعل و سهولت در استعلام آنلاین از طریق سامانه‌هایی مانند وبگاه “ثبت من” است. در سندهای جدید، برای احراز هویت زوجین، اثر انگشت آن‌ها نیز به صورت دیجیتال ثبت و با پایگاه داده سازمان ثبت احوال به صورت برخط تطبیق داده می‌شود. اگر سند شما از نوع دفترچه‌ای است، نگران نباشید؛ کماکان معتبر است.

قباله ازدواج دست کیست؟ زن یا مرد؟

این سوالی است که به ظاهر ساده است اما در عمل می‌تواند منشأ اختلافات بزرگ باشد. قانون در این مورد سکوت کرده و هیچ ماده‌ای نداریم که بگوید سند ازدواج باید دست چه کسی باشد. اما اینجا قانون نانوشته‌ی “عرف و منطق” وارد می‌شود.

عرفاً و منطقاً، سند ازدواج باید در اختیار زن و خانواده او باشد. چرا؟ چون این سند، ابزار اصلی زن برای مطالبه حقوق قانونی‌اش است. برای مطالبه مهریه، نفقه، اثبات نسب فرزند برای گرفتن شناسنامه (خصوصاً اگر مرد همکاری نکند) و استفاده از شروط ضمن عقد، ارائه اصل سند یا رونوشت آن ضروری است. مرد عملاً برای حقوق خود نیاز کمتری به در اختیار داشتن فیزیکی این سند دارد.

پس گول تعارفات را نخورید. این یک سند مشترک است، اما بهتر است نزد طرفی باشد که برای احقاق حقوق خود بیشتر به آن نیاز پیدا می‌کند. البته مرد همیشه می‌تواند با مراجعه به دفترخانه‌ای که عقد در آن ثبت شده، رونوشت برابر اصل سند را برای خود دریافت کند و هیچ منع قانونی برای این کار وجود ندارد. در نهایت، این سند متعلق به هر دو نفر است، اما نگهداری آن توسط زن، یک اقدام هوشمندانه و پیشگیرانه است.

کالبدشکافی صفحات سند ازدواج

یک سند ازدواج معمولی شامل اطلاعات هویتی زوجین، مشخصات مهریه، و از همه مهم‌تر، بخشی برای “شروط ضمن عقد” است. اطلاعات هویتی که مشخص است. اما مهریه و شروط، همان جایی هستند که اکثر افراد به دلیل بی‌توجهی، بزرگترین اشتباهات زندگی خود را مرتکب می‌شوند.