شروع فرآیند طلاق همواره با این پرسش کلیدی همراه است: “پرونده طلاق چقدر طول میکشد؟” پاسخ به این سوال به عوامل متعددی از جمله نوع طلاق (توافقی یا یکطرفه)، همکاری زوجین و پیچیدگیهای پرونده بستگی دارد. این مقاله به صورت دقیق و کاربردی، بازههای زمانی انواع طلاق در رویه قضایی فعلی ایران را بررسی کرده و راهکارهایی برای تسریع این فرآیند ارائه میدهد.
طلاق از طرف زن چقدر طول میکشد
طلاق در اصطلاح حقوق خانواده به معنای انحلال عقد نکاح با رعایت تشریفات خاص و قانونی میباشد. در صورتی که هر یک از زوجین بنابه هر دلیلی تمایلی به ادامه زندگی زناشویی و مشترک نداشته باشد، بایستی از طریق فرآیند طلاق و به صورت قانونی از همسر خویش جدا شود. بنابراین رعایت تشریفات خاص و قانونی نظیر ثبت دادخواست، گرفتن حکم طلاق، شرکت در جلسات مشاوره و … لازمه طلاق و جدایی میباشد.
البته در حال حاضر و در سال 1404، در کشور عزیزمان ایران، تشریفات و آیین نامه های بسیار زیادی برای طلاق از طرف زن و سایر انواع طلاق وضع و به تصویب رسیده است. متاسفانه این تشریفات و مراحل قانونی نیز روز به روز در حال افزایش بوده و زوجین میبایست زمان و هزینه بیشتری را در این خصوص متحمل شوند. از مهمترین تشریفات و مراحل طلاق میتوان به جلسات مشاوره خانواده، جلسه صلح و سازش شورای حل اختلاف و … اشاره نمود.
همین موضوع موجب گردده که زوجین در هنگام جدایی به مسئله زمان طلاق توجه ویژه ای نمایند. علی ایحال ملاحظه میفرمایید که مدت زمان طلاق از طرف زن بسیار طولانی و طاقت فرسا بوده و ممکن است تا بیش از 1 سال نیز به طول بیانجامد. البته این موضوع بستگی به موارد گوناکونی دارد که ما در ادامه به آنها اشاره خواهیم نمود.
زمان طلاق از طرف زن
مدت زمان طلاق از طرف زن بسیار طولانی بوده و مراحل و جلسات رسیدگی بیشتری نسبت به جدایی از نوع توافقی دارد. طولانی بودن روند دادرسی، درخصوص مدت زمان طلاق از طرف مرد نیز صادق است. بنابراین به طور کلی میتوان گفت که مدت زمان طلاق به درخواست زن و جدایی از طرف مرد نسبت به جدایی به صورت توافقی بسیار طولانی تر خواهد بود. بنابراین مدت زمان طلاق از طرف زن در سال 1404، براساس مراحل آن به صورت خلاصه و تیتروار در زیر مورد بررسی قرار گرفته است لذا با ما همراه باشید.
- تنظیم دادخواست و جمع آوری مدارک و اسناد مورد نیاز. (زمان تقریبی 1 تا 5 روز)
- شرکت در 5 جلسه مشاوره و اخذ گواهی عدم انصراف از طلاق که بسته به شرایط ممکن است این مرحله حذف شود. (زمان تقریبی 45 روز)
- مراجعه به دفتر خدمات الکترونیک قضایی و ثبت دادخواست و تایید آن. (24 ساعت)
- رسیدن پرونده به دادگاه و مراجعه و پیگیری آن جهت ارسال به شورای حل اختلاف. (زمان تقریبی 5 روز کاری که بسته به زمان ارسال، ممکن است زیادتر هم بشود)
- پیگیری در شورا جهت تعیین وقت و مراجعه به شورای حل اختلاف در وقت رسیدگی مقرر جهت صلح و سازش. (زمان تقریبی 1 ماه)
- ارسال پرونده به دادگاه و مراجعه و شرکت در جلسه رسیدگی دادگاه خانواده. (تقریبا 1 ماه)
- شرکت در جلسه داوری. (1 روز)
- مرحله تجدید نظرخواهی و شرکت در جلسه مربوطه. (زمان تقریبی 3 ماه)
- مرحله فرجام خواهی. (4 ماه)
- اخذ رای قطعی و مراجعه به محضر جهت اجرای حکم. (10 روز)
زمان طلاق از طرف مرد
زمان طلاق از طرف مرد نیز همانند مدت طلاق از طرف زن، بسیار طولانی میباشد. درواقع همانطور که اشاره شد عوامل متعددی در زمان طلاق از طرف مرد دخیل است که به اختصار مهمترین آنها را در ادامه بیان میکنیم:
- تنظیم دادخواست و جمع آوری مدارک و اسناد مورد نیاز. (زمان تقریبی 1 الی 5 روز).
- شرکت در 5 جلسه مشاوره و اخذ گواهی عدم انصراف از طلاق که البته در برخی موارد نیاز نیست. (زمان تقریبی 45 روز)
- حضور در یکی از دفاتر خدمات قضایی و ثبت و تایید دادخواست (1 روز).
- پیگیری پرونده از دادگاه صالح جهت ارسال پرونده به شورای مربوطه. (زمان تقریبی 5 روز کاری که ممکن است بنابه زمان ثبت دادخواست افزایش پیدا کند).
- حضور در شورای حل اختلاف و پیگیری پرونده ارسالی جهت تعیین وقت رسیدگی جهت صلح و سازش (حدودا 1 ماه).
- بستن پرونده در شورا و ارسال آن به دادگاه خانواده و شرکت در جلسه رسیدگی طلاق (حدودا 1 ماه).
- حضور در جلسه داوری (1 روز).
- اعتراض به رای بدوی و حضور در دادگاه تجدیدنظر به منظور شرکت در جلسه رسیدگی (حدودا 3 ماه).
- اعتراض به رای دادگاه تجدیدنظر و ارسال پرونده به دیوان عالی کشور جهت فرجام خواهی (حدودا 4 ماه).
- اعسار از پرداخت مهریه در مواردی که مرد ملزم به پرداخت مهریه میباشد. (حدودا 3 ماه)
- اجرای رای قطعی. (1 الی 5 روز)
تعداد جلسات دادگاه برای جدایی
پرسش دیگری که همواره توسط زوجین مطرح میشود این است که دادگاه طلاق چند جلسه است؟ پاسخ به این سوال درخصوص انواع جدایی یکسان نبوده و تعداد جلسات طلاق برحسب شرایط پرونده و وضعیت هر شعبه متفاوت میباشد. همچنین داشتن وکیل نیز در این خصوص بسیار تاثیرگذار است چراکه وکیل متخصص و باتجربه در این زمینه، مدت زمان طلاق را تا حد امکان کاهش میدهد. علی ایحال طبق قانون طلاق اساسی ترین و مهم ترین جلسات دادگاه برای جدایی به شرح زیر بوده که میتوانید ملاحظه بفرمایید:
- جلسات مشاوره خانواده قبل از ثبت دادخواست که عمدتا 5 جلسه میباشد.
- جلسه شورای حل اختلاف درخصوص صلح و سازش فیمابین زوجین.
- جلسه داوری.
- جلسه رسیدگی بدوی در دادگاه خانواده.
- جلسه فرجام خواهی در صورتی که رای به صورت غیابی صادر شده باشد.
- جلسه رسیدگی در محاکم تجدیدنظر بنابر اعتراض هر یک از طرفین به رای بدوی.
- جلسه رسیدگی در دادگاه دیوان عالی کشور به دلیل اعتراض به رای دادگاه تجدیدنظر.
البته تعداد جلسات رسمی که در دادگاه خانواده و محاکم قضایی تشکیل میشود، به صورت میانگین 3 الی 5 جلسه میباشد. همچنین توجه داشته باشید که ممکن است تعداد جلسات دادگاه های خانواده نیز بنابر شرایط و وضعیت پرونده افزایش پیدا کند. بنابراین به طور کلی تعداد جلسات دادگاه جدایی معمولا از 3 الی 5 جلسه شروع شده و بنابر نظر قاضی یا قضات به تعداد آن افزوده خواهد شد.
همچنین عنایت داشته باشید که تعداد جلسات دادگاه طلاق توافقی به صورت معمولا 2 الی 3 جلسه بوده و در نتیجه از تعداد دادگاه طلاق از طرف زن و یا جدایی از جانب مرد کمتر است.
نحوه تسریع در زمان طلاق
تسریع روند و زمان طلاق از طرف زن بستگی به شریط متعددی داشته که ما در این قسمت از مقاله به آن خواهیم پرداخت. درواقع بدیهی است که اکثر زنان، زمانی که تصمیم به جدایی میگیرند، به دنبال سرعت بخشیدن به زمان رسیدگی به طلاق از طرف زن میباشند. البته مردان نیز درخصوص زمان جدایی از طرف مرد نیز به دنبال تسریع امور جدایی هستند. علی ایحال میتوان مهمترین راهکارها جهت تسریع روند طلاق از طرف زن را به شرح زیر بیان نمود:
- گرفتن وکیل: مهمترین و موثرترین راه حل تسریع زمان طلاق از طرف زن، گرفتن وکیل متخصص در این زمینه است. در حقیقت یک وکیل خبره طلاق در تهران، با مهارت و تجربه خود امکان کاهش چشمگیر زمان طلاق با وکیل متخصص را فراهم میکند. چنانچه وکیل داشته باشید نیازی به حضور در جلسات مشاوره خانواده نداشته و همچنین ممکن است تحت شرایطی پرونده شما به شورای حل اختلاف ارسال نشود. همین دو مورد اخیرالذکر میتواند 3 الی 4 ماه زمان طلاق را کاهش داده و موجب تسریع روند پرونده گردد.
- عدم اعتراض به رای: ممکن است پس از رسیدگی به پرونده و صدور رای، مرد در مهلت 20 روزه پیش بینی شده در قانون به حکم صادره اعتراض نکند. در این صورت یک مرحله از مراحل جدایی از طرف زن کم خواهد شد. توجه داشته باشید که اعتراض به رای صادره شامل دو مرحله میباشد. یکی تجدیدنظر خواهی به رای و دیگری فرجام خواهی به حکم مربوطه. بنابراین چنانجه طرف مقابل دعوی به هر یک از آرای صادره در جریان رسیدگی اعتراض نمکند، روند و زمان طلاق از طرف زن تا حد زیادی تقلیل می یابد. این موضوع از دو جنبه متفاوت حائز اهمیت است. یکی بحث اوقات رسیدگی در شعبات دادگاه ها که بسیار شلوغ بوده و لذا تعیین وقت رسیدگی معمولا چند ماه طول خواهد کشید. موضوع دیگر، ارسال پرونده به محاکم تجدیدنظر، فرجام و … میباشد که با پست قضایی صورت گرفته و بسیار زمانبر است.
- پیگری مستمر پرونده: بدیهی است که زوجین جهت تسریع روند طلاق بایستی هر هفته نسبت به پیگیری پرونده اقدام نماید. این پیگیری بایستی از زمان ثبت دادخواست شروع شده و تا گرفتن حکم قطعی جدایی و اجرای حکم ادامه پیدا کند. البته توجه داشته باشید که پیگیری پرونده صرفا تا حدودی که امکان دارد میتواند به تسریع زمان طلاق از طرف زن کمک نماید. درواقع پیگیری پرونده بیش از حد هیچ کمکی به تسریع روند طلاق نخواهد کرد.
سریع ترین راه طلاق از طرف زن
باتوجه به هر آنچه که تاکنون درخصوص مدت زمان جدایی گفته شد، پرسشی که مطرح میشود این است که سریعترین راه طلاق از طرف زن و طلاق فوری چگونه است؟ آیا زمان طلاق توافقی کمتر است؟ درواقع مدت زمان طلاق از طرف زن به طور میانگین بین 3 ماه تا 1 سال بوده که باتوجه به شرایطی که گفتیم متغیر میباشد. اکنون این سوال مطرح میشود که کدام روش جدایی در سال 1404 برای زن راحت تر و سریع تر میباشد.
قبل از پاسخ به سوالات مطرح شده، بایستی گفت که زوجه به شیوه های مختلف از جمله جدایی از نوع توافقی، جدایی با وکالتنامه اعطایی از مرد و جدایی یک طرفه میتواند درخواست پایان دادن به زندگی مشترک خود نماید. همانطور که میدانیم در جدایی یکطرفه، زن میبایست عسر و حرج را ثابت کرده تا بتواند از همسرش جدا شود. بدین صورت که زن بایستی در دادگاه خانواده اثبات کند که یکی از شروط دوازده گانه یا شروط ضمن عقد ازدواج محقق گردیده است.
اثبات این امر بسیار پیچیده بوده و صرفا با ارائه دلایل و مدارک مورد نیاز و استفاده از یک وکیل خبره در این حیطه امکان پذیر است. بدیهی است که جنگ بر سر اثبات عسر و حرج موجب افزایش چالشها و مدت زمان طلاق خواهد شد و لذا روش اخیرالذکر طولانی ترین راه جدایی از طرف زن میباشد.
در نقطه مقابل مدت زمان طلاق توافقی و یا جدایی که با وکالتنامه و داشتن حق جدایی صورت میگیرد، سریعترین راه طلاق از طرف زن میباشد. چراکه در جدایی از نوع توافقی، زن و مرد، بر سر جدایی توافق کامل داشته و در نتیجه بحث اعتراض به آرای صادره از محاکم خانواده منتفی میشود. همچنین در جدایی با داشتن وکالتنامه، زن به جای حضور همسرش از حضور یک یا دو وکیل حرفه ای استفاده میکند. در این مورد نیز اساسا تجدید نظرخواهی و فرجام خواهی نسبت به احکام صادره صورت نخواهد گرفت.
علی ایحال چنانچه از خدمات وکیل متخصص در این حوزه استفاده کنید، امکان گرفتن طلاق توافقی 10 روزه نیز وجود دارد. بنابراین ملاحظه میفرمایید که مدت زمان طلاق توافقی و جدایی بر مبنای وکالتنامه حق طلاق، در حد بسیار زیادی کاهش پیدا میکند. درواقع همانطور که اشاره کردیم در صورتی که پرونده به محکمه تجدیدنظر یا دیوان عالی کشور ارسال شود، نه تنها تعیین وقت رسیدگی توسط شعبات دادگاه های بالاتر بلکه ارسال پرونده با پست قضایی نیز بر مدت زمان طلاق می افزاید.
زمان طلاق توافقی چقدر است؟
تا اینجای مقاله متوجه شده ایم که زمان طلاق توافقی بسیار کمتر از طلاق از طرف زن و یا طلاق از جانب مرد است. حال این سوال مطرح میشود که زمان طلاق توافقی چقدر است؟ چنانچه زوجین نسبت به طلاق توافقی اقدام کنند، چقدر زمان طلاق کاهش پیدا میکند؟
برای پاسخ به این پرسش بایستی فاکتورهای متعددی را مورد بررسی قرار داد که ما در یک مقاله جداگانه به توضیح آن پرداخته ایم. علی ایحال میتوان گفت که زمان طلاق توافقی حدودا 20 الی 45 روز کاری طول میکشد. توجه داشته باشید که این زمان با داشتن وکیل محاسبه شده است و بدون داشتن وکیل ممکن است زمان طلاق توافقی 4 الی 6 ماه طول بکشد.
جمعبندی و توصیه حقوقی
همانطور که دیدیم، زمان طلاق ثابت نیست و از چند هفته در طلاق توافقی تا بیش از یک سال در طلاقهای یکطرفه متغیر است. برای جلوگیری از فرسایش روحی و مالی، بهترین استراتژی، دریافت مشاوره دقیق و انتخاب سریعترین مسیر قانونی ممکن است.
سوالات متداول درباره زمان طلاق
بهترین راه حل برای کاهش زمان طلاق چیست؟
به طور کلی زمان طلاق یک پروسه دادگاهی و قانونی است و بایستی طی شود. ولی بهترین راه کاهش آن گرفتن وکیل است چراکه از بسیاری جهات ممکن است باعث کاهش زمان دادرسی شود.
آیا زمان طلاق از طرف زن و زمان طلاق از جانب مرد یک اندازه است؟
به طور کلی بله زمان طلاق از طرف زوج و یا زوجه تفاوتی با یکدیگر ندارد البته زمان رسیدگی به هر پرونده بستگی به فاکتورهای کوناگونی دارد.
سریع ترین راه طلاق از طرف زن کدام است؟
سریع ترین راه طلاق از طرف زن طلاق توافقی است چراکه در طلاق توافقی دو طرف درخصوص حق و حقوق یکدیگر اختلافی ندارند و زمان طلاق کاهش پیدا میکند.
مراحل طلاق چقدر زمان میبرد؟
مدت زمان طلاق بستگی به نوع طلاق و همکاری زوجین دارد و معمولاً بین یک تا چند ماه وحتی تا یک سال طول میکشد.
مدت زمان طلاق یکطرفه (بدون رضایت یکی از زوجین) چقدر است؟
طلاق یکطرفه طولانی ترین روند جدایی را دارد و ممکن است به دلیل رسیدگیهای قضایی و بررسی مدارک، چندین ماه تا یک سال یا بیشتر طول بکشد.
زمان صدور حکم طلاق پس از تشکیل دادگاه چه مدت است؟
پس از برگزاری جلسه دادگاه، معمولاً ظرف یک هفته تا یک ماه حکم طلاق صادر میگردد. البته این حکم قابلیت اعتراض دارد.
آیا زمان عده پس از طلاق نیز باید لحاظ شود؟
بله، پس از ثبت طلاق، زن باید مدت عده را نگه دارد که در طلاق رجعی سه ماه و ده روز است (عده طلاق).
نقش وکیل در تسریع زمان طلاق چیست؟
وکیل با آشنایی به قوانین و روندهای اداری میتواند مدارک را کامل و درست ارائه دهد و موجب کوتاه شدن زمان طلاق شود.
