انحصار وراثت فرایندی قانونی است که با صدور گواهی رسمی، وراث متوفی و سهمالارث هر یک را مشخص میکند. این اقدام برای تقسیم اموال، انتقال سند و انجام امور حقوقی ضروری است. آشنایی با مراحل و مدارک لازم، و استفاده از مشاوره وکیل متخصص انحصار وراثت میتواند روند کار را تسریع کرده و از بروز اختلافات خانوادگی جلوگیری نماید.
گواهی انحصار وراثت
احتمالا برای شما نیز این سوال پیش آمده که گواهی انحصار وراثت چیست؟ در ابتدا بایستی اذعان داشت که این گواهی از جانب مراجع قضایی صالح و به درخواست وراث صادر میگردد.
درواقع گواهی انحصار وراثت شامل اطلاعاتی نظیر تعداد و مشخصات وراث، نسبت وراث با متوفی و سهم الارث وراث از ماترک میباشد. همانطور که ملاحظه میفرمایید این گواهی بسیار مهم و کاربردی است. در حقیقت اولین وظیفه مهم وراث پس از فوت مورث، درخواست صدور گواهی انحصار وراثت از مراجع قضایی میباشد.
لازم به توضیح است که عمده قوانین و مقررات مربوط به اخذ گواهی حصر وراثت در قانون امور حسبی و قانون تصدیق انحصار وراثت مصوب سال 1309 آمده است.
بر همین اساس ماده 360 قانون امور حسبی بیان میدارد وراث متوفی یا سایر اشخاص ذینفع، میتوانند جهت تحصیل تصدیق انحصار وراثت، درخواست نامه کتبی مشتمل بر نام و مشخصات درخواست کننده و متوفی و ورثه و اقامتگاه آن ها و همچنین نسبت بین متوفی و وارث تنظیم نموده و به دادگاه تسلیم نمایند.
نکته: لازمه صدور گواهی انحصار وراثت صرفا درخواست وراث نمیباشد. بلکه هر کسی که خود را در این خصوص ذینفع بداند میتواند جهت اخذ گواهی حصر وراثت اقدام نماید. همچنین اقدام تمامی وراث برای اخذ گواهی مذکور لازم نیست و صرف درخواست یکی از وراث نیز جهت صدور آن کفایت میکند.
تحول بزرگ در انحصار وراثت: الکترونیکی شدن فرآیندها طبق قانون جدید
توجه داشته باشید که از سال ۱۴۰۲ به بعد، رویکرد قانونگذار به فرآیند انحصار وراثت کاملاً تغییر کرده است. دیگر نیازی به مراجعه حضوری به شورای حل اختلاف و طی کردن مراحل زمانبر گذشته نیست. بر اساس قانون جدید، تمام مراحل از ثبت درخواست تا صدور گواهی به صورت آنلاین انجام میشود.
این تغییر به معنای حذف کامل کاغذبازی، عدم نیاز به انتشار آگهی در روزنامه برای متوفیان بعد از سال ۱۳۹۵، و کاهش چشمگیر زمان صدور گواهی است. در واقع، کل فرآیند اکنون از طریق یک سامانه یکپارچه مدیریت میشود و گواهی نهایی نیز به صورت الکترونیکی با کد یکتا صادر میگردد.
از آنجایی که این تحول، تمام مراحل گذشته را منسوخ کرده است، آشنایی دقیق با روند جدید برای هر متقاضی ضروری است. برای جلوگیری از هرگونه سردرگمی و انجام صحیح مراحل، ما یک راهنمای کامل و گامبهگام تهیه کردهایم که در آن به تفصیل به نحوه ثبت درخواست و دریافت
گواهی انحصار وراثت الکترونیکی پرداختهایم.
نقش انحصار وراثت در تقسیم قانونی ارث
انحصار وراثت یکی از مهمترین مراحل قانونی پس از فوت فرد است که با هدف شناسایی وراث و تعیین سهمالارث هر یک انجام میشود. بدون صدور گواهی انحصار وراثت، انتقال رسمی اموال و داراییهای متوفی مانند ملک، سپرده بانکی یا سهام امکانپذیر نخواهد بود. این فرآیند بر اساس قوانین و نحوه تقسیم ارث در ایران صورت میگیرد و مراجعه به وکیل متخصص انحصار وراثت میتواند باعث تسریع مراحل، جلوگیری از اختلافات خانوادگی و حفظ حقوق وراث شود.
مدارک انحصار وراثت
مدارک لازم جهت اخذ گواهی انحصار وراثت بایستی از طریق دفاتر خدمات قضایی به شورای حل اختلاف ارائه گردد. مهمترین این مدارک به شرح زیر میباشد:
- گواهی فوت.
- شناسنامه و کارت ملی متوفی.
- شناسنامه و کارت ملی وراث.
- استشهادیه.
- وصیت نامه شرعی و قانونی در صورت وجود.
- گواهی تسلیم اظهارنامه مالیاتی برای متوفیان قبل از سال ۹۵ که تاکنون اقدامی نکرده اند.
- دیگر مدارک احتمالی.
نکته: بسیاری از شعبات شورای حل اختلاف، صرفا استشهادیه تنظیم شده در دفترخانه اسناد رسمی به اضافه گواهی امضا توسط سردفتر را مورد قبول قرار میدهند.
به هیچ عنوان نگران ناقص بودن اسناد و مدارک یا عدم همکاری سایر ورثه نباشید. در این زمینه با وکلای تیم ما تماس بگیرید.
مراحل انحصار وراثت
تا اینجای مطلب متوجه شده اید که پس از اینکه شخصی فوت میکند وراث ایشان بایستی نسبت به اخذ گواهی حصر وراثت اقدام نمایند. ما در ادامه مقاله به بررسی مراحل اخذ گواهی انحصار وراثت میپردازیم لذا با ما همراه باشید.
تتظیم دادخواست مناسب
به طور کلی جهت هر تقاضای حقوقی نظیر درخواست صدور گواهی انحصار وراثت، اولین قدم تنظیم یک دادخواست یا شکوائیه مناسب میباشد. البته برای انجام این مرحله میتوانید از خدمات وکلای دادگستری خبره در این موضوع نیز استفاده نمایید.
گردآوری مدارک لازم
بدیهی است که در کنار تنظیم دادخواست مربوطه، نیاز به فراهم کردن اسناد و مدارک لازم جهت طرح دعوی مورد نظر میباشد. ما در این مقاله به بررسی مفصل مدارک مورد نیاز در خصوص اخذ گواهی انحصار وراثت پرداخته ایم که در صورت تمایل میتوانید قسمت مربوطه را مطالعه بفرمایید.
ثبت دادخواست در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی
پس از انجام مراحل فوق الذکر و تنظیم دادخواست و تکمیل مدارک، متقاضی بایستی به یکی از دفاتر خدمات الکترونیک قضایی مراجعه نموده و اقدام به تایید و ثبت دادخواست تنظیمی نماید. البته چنانچه به یک وکیل دادگستری اعطای وکالت نموده باشید نیازی به حضور در دفاتر خدمات قضایی ندارد و این مرحله نیز توسط وکیل انجام میپذیرد.
ارجاع پرونده به شورای حل اختلاف صالح
پس از تایید نهایی و ثبت دادخواست در دفاتر خدمات قضایی، چنانچه دادخواست به درستی تنظیم گردیده باشد، پرونده به شورای حل اختلاف صالح ارسال خواهد شد. در این مرحله شورای حل اختلاف پرونده را مورد بررسی قرار داده و در صورت نیاز با صدور ابلاغیه مقتضی از وراث دعوت بعمل خواهد آورد.
انتشار آگهی انحصار وراثت در روزنامه های کثیرالانتشار یا محلی
پس از بررسی مدارک، شورای حل اختلاف اقدام به انتشار آگهی حصر وراثت در یکی از روزنامه های کثیرالانتشار یا محلی مینماید. طبق این آگهی چنانچه کسی خود را از ورثه بداند و یا هر شخصی نسبت به این گواهی اعتراضی داشته باشد بایستی ظرف مهلت مقرر یک ماهه از زمان انتشار آگهی، اعتراض خود را به شورای حل اختلاف ارائه نماید.
صدور گواهی انحصار وراثت
در صورتی که پس از گذشت یک ماه از تاریخ انتشار آگهی، اعتراضی نسبت به آگهی منتشر شده صورت نگیرد، شورای حل اختلاف نسبت به صدور گواهی حصر وراثت اقدام مینماید.
برگه استشهادیه محضری حصر ورثه
یکی از مدارک لازم برای صدور گواهی انحصار وراثت ارائه برگه استشهادیه به شورای حل اختلاف است. همانطور که اشاره شد بسیاری از شعبات صرفا برگه استشهادیه محضری را قبول میکنند.
در واقع برگ استشهادیه محضری بایستی توسط 3 شاهد در یکی از دفاتر اسناد رسمی حاضر شده و در یک فرم مخصوص، اسامی وراث را گواهی مینمایند. در پایان نیز دفتر اسناد رسمی امضا شهود را گواهی و تصدیق خواهد نمود.
گواهی تسلیم اظهارنامه مالیات بر ارث
همانطور که احتمالا میدانید یکی از تکالیف مهم وراث پرداخت مالیات بر ارث میباشد. درواقع وراث بایستی ابتدا اقدام به ثبت اظهارنامه مالیات بر ارث نماید. توجه داشته باشید که اقدام هر یک از وراث برای ثبت اظهارنامه مالیات بر ارث کفایت میکند.
البته تنها وراثی که زمان فوت مورث شان بعد از سال 1395 باشد، می توانند از
سامانه ثبت اظهارنامه مالیات بر ارث به نشانی ersportal.tax.gov.ir استفاده نمایند. به عبارت دیگر در شرایطی که مورث قبل از سال 1395 فوت نموده باشد، نحوه ثبت و تکمیل فرم ماده 26 و 34 اظهارنامه مالیات بر ارث صرفا به صورت حضوری امکان پذیر است. در این صورت متقاضی بایستی از طریق مراجعه به اداره امور مالیاتی در آخرین نشانی محل سکونت متوفی مراجعه نماید.
انواع گواهی انحصار وراثت
گواهی حصر وراثت با توجه به میزان دارایی متوفی در زمان فوت به دو نوع گواهی انحصار وراثت محدود و نامحدود تقسیم میگردد.
درواقع مطابق بخشنامه شماره ۳۸۳۸۴ مورخ 1399/7/7 وزارت دادگستری، اگر دارایی متوفی بیشتر از 500 میلیون ریال معادل 50 میلیون تومان باشد گواهی انحصار وراثت نامحدود صادر خواهد شد. جهت صدور این گواهی بایستی نشر آگهی انجام پذیرد. بنابراین زمان صدور این گواهی طولانی تر میباشد.
البته لازم به ذکر است که چنانچه وراث در آینده قصد فروش ملک یا مال موروثی را داشته باشند، بایستی اقدام به اخذ گواهی انحصار وراثت نامحدود نمایند.
در نقطه مقابل چنانچه دارایی متوفی در زمان فوت کمتر از مبلغ 50 میلیون تومان باشد شوراهای حل اختلاف گواهی حصر وراثت محدود صادر خواهند نمود. درضمن مدت زمان اخذ انحصار وراثت محدود 3 الی 7 روز کاری میباشد.
عدم همکاری وراث در اخذ گواهی انحصار وراثت
در بسیاری از موارد ممکن است وراث به هر دلیلی مایل به همکاری در خصوص اخذ گواهی انحصار وراثت نباشند. همچنین این امکان وجود دارد که به کلیه وراث دسترسی نباشد یا مدارکشان موجود نباشد. در این صورت راهکار چیست؟ آیا همچنان امکان اخذ گواهی حصر وراثت وجود دارد؟
به هیچ وجه جای نکرانی نیست، پاسخ خوشبختانه مثبت است. در این قبیل موارد شورای حل اختلاف به تقاضای ذینفع یا ذینفعان اقدام به استعلام از اداره ثبت احوال مینماید. درواقع وکیل دادگستری میتواند با طرح دادخواست و دفاعیات مناسب نواقص موجود در پرونده را از ادارات ذیربط استعلام و درخواست نماید.
گواهی انحصار وراثت برای سهام عدالت
بدیهی است که دارایی و اموال متوفی به صورت قهری به وراث ایشان منتقل میگردد. البته همانطور که تاکنون متوجه شده اید انتقال دارایی متوفی به وراث منوط به انجام مراحل قانونی پیش بینی شده در این زمینه میباشد.
سهام شرکت های بورسی و غیر بورسی متوفی نیز جزو ماترک و اموال متوفی بوده و از این قاعده مستثنا نیستند. بنابراین در این خصوص نیز وراث مکلفند ابتدا اقدام به اخذ گواهی انحصار وراثت نمایند.
الزام شرکتها به ثبت سهام متوفی به نام وراث طبق گواهی حصر وراثت
به طور کلی شرکتهای تجاری که طبق دستورالعمل ثبت شرکتها به ثبت رسیده باشند، دارای شخصیت حقوقی مستقل و مجزا بوده و جدای از افراد تشکیل دهنده، مدیران یا موسسان آن خواهند یود. به عبارت ساده تر مدیران و سهامداران در شرکتهای تجاری، شریک و سهیم در اموال شرکت نمیباشند. شرکا با تملک اموالی از جانب خویش به یک شخص حقوقی، آن را مالک اموال مزبور خواهند نمود. از طرف دیگر شرکا در مقابل این اعطای مالکیت، درمقابل شخص حقوقی یا شرکت، حقوقی از جمله حق رأی و حق حضور در جلسات مجامع، مشارکت در سود و زیان شرکت و … به دست اورده که به مجموع حقوق مارالذکر، سهم یا سهام شرکت میگویند. درواقع به همین دلیل است که دعاوی مبتلابه میبایست به طرفیت خود شرکت تجاری مطرح گردد و طرح دعاوی حقوقی برعلیه مدیرعامل شرکت مسموع نمیباشد. درنتیجه در موردی که یکی از شرکاء در شرکت فوت کند، شرکت موظف میگردد سهام مورث را مطابق گواهی حصر وراثت، به نام وراث قانونی ثبت کرده و به ایشان انتقال دهد.
جمعبندی و توصیه حقوقی
برای جلوگیری از مشکلات حقوقی و تسریع در تقسیم ارث، مراجعه به وکیل متخصص انحصار وراثت توصیه میشود. راهنمایی حرفهای و پیگیری قانونی دقیق، روند صدور گواهی و انتقال اموال را ساده و مطمئن میسازد
۲ دیدگاه دربارهٔ «انحصار وراثت»
طی تماس با موبایل ۰۹۱۲۷۲۴۱۱۲۵ پاسخگویی وکیل و هزینه مشاوره تون خوب بود ممنون از سایت خوبتون
درود بر شما خوشحالم که راضی بودین